Uzay yolculuğunun insan vücudu üzerindeki etkileri

Züleyha

Yönetici

Uzay yolculuğu insan vücudunu nasıl etkiler

NASA uzayın derinliklerinde vücudun herhangi bir enfeksiyona nasıl tepki vereceğini anlamak için, ISS’da bulunan Scott Kelly ve Dünya’daki ikizi Mark Kelly üzerinde bir araştırma gerçekleştiriyor. Bu çalışmada ikizler kendilerine grip aşısı yapıyor ve bir hafta sonra kendi kan örneklerini alıyorlar. Scott ilk aşıyı havalanmadan önce yaptı, ikinci aşıyı bir yıl sürecek uzay görevin yarısında, üçüncüsünü ise Dünya’ya döndüğünde yapacak. Araştırmada bağışıklık sisteminin bir parçası olan T hücrelerinin verdiği bağışıklık tepkisine iki açıdan bakılıyor. Bu hücreler kanda, dokularda yani tüm vücutta herhangi bir yabancı ajanı ya da enfeksiyon ajanını arar ve bir çeşit devriye gibi dolaşırlar. Bilim adamları da kanda bulunan T hücrelerinin uzay da sadece miktarının değil özelliklerinin de değişip değişmediğini tespit etmeye çalışıyor. Scott bir sene boyunca uzayda daha az ve daha farklı patojenlere maruz kalacağından Dünyaya döndükten sonra bağışıklık sisteminin Mark’ın bağışıklık sisteminden daha zayıf olup olmadığına bakılacak. Astronotların uzay yolculuğu sırasında bağışıklık sistemini etkileyen etkenler (arkadaşlardan, aileden uzak olmak ve stres gibi) astronotların vücudunun enfeksiyonlara verdiği tepki açısından önem kazanıyor. Çünkü stres bağışıklık sistemini baskılıyor. Bu durumda vücut daha az beyaz kan hücresi ve antikor ürettiğinden enfeksiyonlara yenik düşmek mümkün olabiliyor. Ayrıca Uluslararası Uzay İstasyonu’nda maruz kalınan radyasyon gibi çevresel etkenlerin de bağışıklık sistemini etkilediği düşünülüyor.Uzay yolculuğu insan vücudunu nasıl etkiler

Araştırmanın yürütücüsü Emmanuel Mignot uzay uçuşunun bağışıklık sisteminin hangi bölümünü hangi yollarla etkilediğini belirlemeyi umduklarını belirtiyor. Elde edecekleri sonuçlara göre bağışıklık sisteminde meydana gelen değişiklikleri düzeltmek ya da dengelemek için örneğin aşı dozunu artırmak gibi yeni fikirler geliştireceklerini söylüyor. Mignot çalışmalarının bir sonucunun da her astronotun genetik yapısına uygun, kişisel koruma sağlayacak özel aşıların geliştirilebilmesi olacağını düşünüyor.

Kalkıştan sonraki ilk on saniye Bilinç kaybı..Astronotların kalkıştan sonraki ilk şikayetlerinden biri bulantı ve kusmadır. Kalkıştan sonraki on dakikada Bulantı görülüyor.Uzay kapsülü içerisinde kusmukların havada uçuşmasına neden olmanın yanı sıra uzay tutması astronotların verilen görevleri yapamamasına da nsebep olabilir. Kalkıştan sonraki iki gün içinde Yüzde şişme meydana geliyor.Astronotların şikayetlerinden biri de burun tıkanması. Ayrıca astronotların görme duyusunda da bozulma baş gösterir. Bunun nedeni ise henüz bilinmiyor. Kalkıştan sonraki bir hafta: Kas ve kemik erimesi başlıyor.

Yerçekimi olmadığından vücutta bozulmalar başlar. Yerçekimi organların sağlığı bakımından oldukça önemlidir. Fareler üzerinde yapılan deneylerde bir hafta içinde bazı kaslarda üçte bir oranında erime görülür ki bu büyük çaplı bir bozulmadır.Kalp kaslarında da bozulma olur. Uzay istasyonunda kalınacaksa bu belki çok büyük bir sorun değildir, ama örneğin Mars’a inilecekse astronotun yürümeye gücü olmayacaktır.Bu nedenle vücut sağlıklarını korumak için bütün astronotlar hemen her gün birer saat kardiyovasküler ve ağırlık kaldırma egzersizleri yapmak zorundadır. Yerçekiminin olmaması kemiklerde de erimeye yol açar. Bu aynı zamanda fazla miktarda kalsiyumun kana karışması demektir.Kalkıştan sonraki iki hafta Uykusuzluk baş gösteriyor.Astronotların duvara bağlı bir uyku tulumu içinde uyuması kolay değildir.Kalkıştan sonraki bir yıl bağışıklık sistemi üzerinde aşırı olumsuz etkileri vardır. Hayvanlar üzerinde yapılan deneyler uzayda akyuvarların mikroplara karşı savaşma gücünün azaldığını göstermiştir. Buna da yine yerçekimi eksikliği neden olmaktadır. Kalkıştan sonraki iki yıl sonra Depresyon oluyor. Fiziksel sağlık kadar ruh sağlığının da önemli olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle doğru astronotları seçmek büyük önem taşıyor.

Uzay yolculuğunun etkilerini daha kapsamlı araştırmak üzere NASA bu yıl uluslararası uzay istasyonunda bir yıl süreli bir çalışma planlıyor.
 
Üst