Tarih Önemli Türk ve Müslüman Haritacılar Kimlerdir?

Züleyha

Yönetici

Önemli Türk ve Müslüman Haritacılar Kimlerdir?


Müslüman ve Türk coğrafyacılar Orta Çağ’da haritacılığa önemli katkıları olmuştur. Bilhassa bu çağın sonlarına doğru Müslümanların ve Türklerin haritacılığa katkısı
fazla olmuştur. Mesela açı ölçme aracı olan “usturlab” Araplar tarafından geliştirilmiş, Dünya ile ilgili gerçeğe çok yakın ölçümler yapılmıştır.

Müslüman bilim adamı Harezmi (780-850) çok sayıda bilim insanıyla çalışarak bir dünya haritası çizmiştir. Bu haritada çok sayıda bölgeye ait enlem ve
boylam değerlerine yer vermiştir.

Müslüman bilginlerinden olan El Biruni (973-1051), astronomi ve coğrafya için çok sayıda ölçüm aleti geliştirmiştir. Bunlar sayesinde Dünya ile ilgili ölçümler yapılmış, haritalar çizilmiştir.

Tanınmış Türk haritacıları'ndan biri Kaşgarlı Mahmud’dur (1008-1105) Kaşgarlı Mahmud, dünya haritasını çizen ilk Türk bilim adamıdır. Bu haritada Türklerin yaşadığı yerler ve Türklerle etkileşimde olan ülkeler gösterilmiştir. Kaşgarlı Mahmud’un haritasında Dünya tepsi gibi düz ve yuvarlak olarak tasvir edilmiştir.


Bir islam coğrafyacılardan olan El İdrisi (1100-1165), Afrika, Asya ve Güney Avrupa’da çalışmalar yapmış, yaptığı geziler ve çalışmalar sırasında edindiği bilgileri içeren bir kitap yazmış, eserinde çizdiği haritalara yer vermiştir. El İdrisi’nin çizdiği haritalar, önemli bir kaynak olarak kullanılmıştır.

Osmanlı Dönemi’ndeki ünlü haritacıların başında kuşkusuz Piri Reis (1465/70-1554), gelmektedir. Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik eseriyle tanınmış olan Piri Reis, farklı haritalardan da yararlanarak bir dünya haritası çizmiştir Bu harita iki parçadan oluşur. Haritanın Atlas Okyanusu, İber Yarımadası, Afrika’nın batısı ile Amerika’nın doğu kıyılarını gösteren parçası, varlığını günümüze kadar korumuştur.

Osmanlı dönemindeki şehirlerin planlarını, mimari eserlerinin görüntülerini çizmiş olan Matrakçı Nasuh da Türk haritacıları arasında yer bulunur. Anadolu, Irak ve İran’ın batısında bulunan şehirler, yollar, kaleler, dağlar, nehirler, köprüler gibi bilgiler yer verilmiştir. Matrakçı Nasuh’un eserleri, minyatür-harita karışımı olan ve kendine has bir üsluba sahiptir.

Diğer bir türk bilim insanı haritacılarından olan Seydi Ali Reis de önemli eserler vermiş bir denizcidir. Kitabü’l-Muhit adlı yapıtında çok sayıda bilginin yanı sıra haritalara da yer vermiştir.

Türk haritacılarından olan ünlü bilim insanı Katip Çelebi'dir. Yazdığı Cihannüma adlı eserinde haritalara yer vermiştir. Katip Çelebi’nin bu eseri İbrahim Müteferrika tarafından yayımlanmıştır.
 
Üst