Tarih Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Agustos 1919) neler oldu?

Züleyha

Yönetici

Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Agustos 1919) neler oldu?

Amasya Genelgesi’nin millî beraberliğin sağlanmasındaki rolü nedir

Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Agustos 1919)
Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Doğu Anadolu’daki Ermenilerin, bölgedeki Türklerin nüfus yoğunluğunu azaltma çalışmalarını engellemek amacıyla Erzurum’da bir kongre toplamayı kararlaştırdı. Doğu Anadolu’da Erzurum’u da içine alan bir bölge Ermeni Devleti’ne bağlanmak isteniyordu. Doğu Karadeniz’de ve Trabzon’da da Pontus tehlikesi vardı. Bu tehditlere engel olmak için gerekli önlemlerin alınması gerekiyordu. Erzurum, galip devletlerin çok kolay ulaşamayacağı bir konumdaydı. Ayrıca Mondros Ateşkes Anlaşması doğrultusunda ordu birlikleri terhis edilirken burada bulunan 1. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa, birliklerini dağıtmamıştı.

Kazım Karabekir’in çağrısı üzerine Mustafa Kemal, 3 Temmuz’da Erzurum’a geldi. Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti tarafından görevinden alındığını öğrenince 8 Temmuz’da hem ordu müfettişliğinden hem de askerlikten istifa etti. İki Erzurum delegesinin istifası üzerine Erzurum Kongresi’ne
delege seçilen Mustafa Kemal, Erzurum Kongresi başkanlığına getirildi.
23 Temmuz-7 Ağustos 1919’da yalnızca doğu illeri delegelerinin katılımıyla toplanan Erzurum Kongresi, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Millîye Cemiyetinin ortak çalışmaları sonucunda toplanmış ve bu kongrede aşağıdaki kararlar alınmıştır.

1-Ulusal sınırlar içinde bulunan vatan, parçalanmaz bir bütündür birbirinden ayrılamaz.
2- Ne türlü olursa olsun, yabancıların topraklarımıza girmesine ve işlerimize karışmasına karşı ve Osmanlı Hükümeti’nin dağılması halinde ulus, birlikte direnecek ve savunacaktır.
3- Yurdun ve bağımsızlığın korunmasına ve güvenliğin sağlanmasına İstanbul Hükümeti’nin gücü
yetmezse, amacı gerçekleştirmek için geçici bir hükümet kurulacaktır. Bu hükümet üyeleri ulusal
kongrece seçileceklerdir. Kongre toplanmamışsa bu seçimi Heyeti Temsiliye (Temsil Kurulu)
yapacaktır.
4- Kuva-yı Millîye’yi etkin ve ulusal iradeyi egemen kılmak temel ilkedir.
5- Hristiyan azınlıklara siyasal üstünlük ve toplumsal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez.
6- Yabancı devletlerin güdümü ve koruyuculuğu kabul olunamaz.
7 Millet Meclisinin hemen toplanmasını ve hükümet işlerinin meclis denetiminde yürütülmesini sağlamak için çalışılacaktır.

Erzurum Kongresi, toplanma amacı ve temsiliyet açısından bölgesel bir kongredir. Fakat aldığı kararlar açısından ulusal bir nitelik taşır. Kongrede Mustafa Kemal’in başkanı olduğu dokuz kişilik bir Temsil Kurulu seçilmiş, Temsil Kurulunun geçici bir hükümet gibi çalışmasına karar verilmiştir. Saltanat ve hilafet makamlarının geleceği için herhangi bir karar alınmamıştır. Erzurum Kongresi, ulusal Kurtuluş Savaşı’nın temel programı olmuş ve ardından toplanacak olan Sivas Kongresi kararlarına öncülük etmiştir. Kongre başkanlığına Mustafa Kemal’in seçilmesi, onu
Kurtuluş Savaşı’nın önderi durumuna getirmiştir.

Erzurum Kongresi maddelerinden
1. Madde vatan sınırlarından ilk kez söz etmesi ile ileride kabul edilecek olan Misakı millî
kararlarının öncüsü olmuştur.
3. madde ile ilk kez geçici bir hükümet kurma fikri ortaya çıkmıştır. Böylece yeni bir devlet kurulabileceğinin işaretleri verilmiştir. Ayrıca, Doğu Anadolu’yu temsil eden bir Temsil Kurulu seçilmiştir.
4. madde ile egemenliğin ilk kez kayıtsız şartsız ulusa ait olduğu söylenmiştir. Ulusal iradenin egemen kılınması anlayışı, yeni bir devletin kurulması sonucunu doğurmuştur.
5. madde ile ilk kez manda ve himaye düşüncesi reddedilmiştir.
6. madde ile İstanbul Hükümeti’nin çalışmalarının ulusal irade tarafından denetlenmesi amaçlanmıştır.
 
Son düzenleme:
Üst