Ödev Dünya’nın Şekli ve Kendi Ekseni Etrafındaki Hareketi

#1
Dünya’nın Şekli ve Kendi Ekseni Etrafındaki Hareketi

Eski çağlarda Dünya’nın şekliyle ilgili birçok görüş ileri sürülmüştür. Dünya’nın tepsi, daire, yuvarlak ve küre şeklinde olduğuna inananlar olmuştur. 19. yüzyılda Dünya’nın geometrik bir şekle sahip olmadığı kendine özgü bir şeklinin olduğu ortaya konulmuştur. Bu görüş, Dünya’nın uydu görüntüleri ve hassas ölçümler sonucunda ortaya çıkmış ve bu şekle geoit adı verilmiştir. Dünya’nın şekli; kutuplardan basık, Ekvator’da şişkin bir küreye benzemektedir. Dünya’nın bu şekle sahip olması bazı sonuçlar ortaya çıkarmıştır.

Dünya’nın Şekli ve Kendi Ekseni Etrafındaki Hareketi.jpg

Bu sonuçların başlıcaları şunlardır


-Ekvator’dan kutuplara gidildikçe güneş ışınlarının düşme açısı küçülür. Buna bağlı olarak kutuplara gidildikçe sıcaklık azalır, gölge boyları uzar.
-Ekvator çevresi kutuplar çevresinden büyüktür
- Ekvator yarıçapı kutuplar yarıçapından uzun olduğundan Ekvator’daki yer çekimi, kutuplardaki yer çekiminden azdır.
-Kutuplara gidildikçe paralellerin boyları ve meridyenler arasındaki uzaklık azalır.
-Dünya’nın bir yarısında gece yaşanırken diğer yarısında gündüz yaşanmaktadır.
-Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesine bağlı olarak ortaya çıkan coriolis (koriyolis) kuvvetine bağlı olarak sürekli rüzgârlar ve okyanus akıntılarının yönlerinde sapma olur. Bu sapmanın yönü Kuzey Yarım Küre’de sağa, Güney Yarım Küre’de sola doğrudur.


Dünya’nın Boyutları

Dünya’nın Şekli ve Kendi Ekseni Etrafındaki Hareketi1.jpg



Kendi Ekseni Etrafındaki Hareketi

Dünya, kendi ekseni etrafındaki bir dönüşünü 24 saatte tamamlamaktadır. Bu süreye bir gün denir. Dünya, kendi ekseni etrafında döndükçe gece ve gündüz birbirini izler. Günün bir kısmında gece, bir kısmında gündüz yaşanır.
Dünya’nın aydınlık yerleri ile karanlık yerleri arasındaki sınıra aydınlanma çemberi denir. Dünya, kendi ekseni etrafında döndükçe aydınlanma çemberi sürekli yer değiştirir.


Dünya’nın Şekli ve Kendi Ekseni Etrafındaki Hareketi2.jpg

Dünya kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner.

Dünya, kendi ekseni etrafında batıdan doğuya dönmektedir . Bu nedenle doğudaki yerlerde Güneş daha önce doğar ve daha önce batar. Diğer bir deyimle doğudaki yerlerde yerel saat daha ileridir. Bu durum aynı zamanda doğu ile batı arasında yerel saat farklarına neden olmaktadır. Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki hareketine bağlı olarak yeryüzündeki herhangi bir yere güneş ışınlarının düşme açısı gün boyunca değişmektedir. Buna bağlı olarak sıcaklık, gün boyunca değişmekte, günlük sıcaklık farkları ortaya çıkmaktadır.

Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönüş hızı, Ekvator’da yaklaşık 1670 km/saattir. Bu hız, Ekvator’dan kutuplara gidildikçe azalmaktadır. Bu nedenle Ekvator’dan kutuplara gidildikçe gurup ve tan süresi uzamaktadır. Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesine bağlı olarak rüzgârlar ve okyanus akıntılarında sapmalar gerçekleşir. Bu sapmanın yönü Kuzey Yarım Küre’de sağa, Güney Yarım Küre’de sola doğrudur.
 
Üst