Tarih 29 Mayıs 1453 İstanbul’un Fethi nasıl gerçekleşti?

Züleyha

Yönetici

29 Mayıs 1453 İstanbul’un Fethi nasıl gerçekleşti?

İstanbul’un Fethi gibi büyük bir olayın Osmanlı kaynaklarında beklendiği kadar yankı uyandırmamış olması ilginçtir. Fetih hakkındaki çoğu ayrıntı Bizans kaynaklarında beirtimiştir. O dönemde Osmanlı kaynaklarının yeterli olmaması sonucu bilgi eksikliği vardır. Ancak kısa da olsa birkaç eserde fethe dair anlatımlar blmak mümkündür.
Bunun yanı sıra Osmanlı cephesinden kaynaklar konusunda, fetih sonrası çevre İslam devletlerine gönderilen Fetihnameler de önemli kaynaklardır. Memlük, Karakoyunlu ve Mekke emirine gönderilen fethin ayrıntılarında anlatıldığı Fetihnameler resmi olarak kayıtlı belgeler olduğu için güvenilirliği tartışılmazdır. Devlet stratejisi gereği bütün askerî detaylar anlatılamasa da genel hatlarıyla fetih ile ilgili bilgiler bu mektuplarda mevcuttur.
Bizanslı yazar, dönemi bizzat yaşamış olan Dukas, olayların anlatımı açısından biraz romantik bir tavır takınsa da çoğu ayrıntıyı ondan öğrenebiliyoruz. Dukas dışında Kritovulos, Nicolo Barbaro, Chalkokondyles ve Dolfin gibi yazarlar da İstanbul’un Fethi’ni anlattığı bilinmektedir.

Geçmişte de İstanbul, Müslümanlarca defalarca kuşatılmıştır. Üç kez Emeviler, bir kez Abbasiler ve Yıldırım Bayezid’in kuşatmaları bilinen kuşatmalardandır. Bu kuşatmaların başarısızlığı sonucunda şehir ile ilgili farklı düşünceler ortaya çıkmaktaydı.

29 Mayıs 1453 İstanbul’un Fethi nasıl gerçekleşti?
Osmanlı için fethin ilk hazırlığı Rumeli Hisarı’nın inşasıdır. II.Murad’ın Varna seferi sırasında Anadolu’dan Rumeli’ye geçerken çektiği sıkıntılar nedeniyle buraya bir hisar yapılması kararı alınmıştı. Kritovulos’a göreyse “iki kıtayı bağlamak, 2 deniz arasını kesmek” amacı vardı.
İmparator Konstantin de başlayan hisar inşaatının İstanbul için büyük bir tehdit olduğunun farkındaydı. Bunun üzerine elçiler göndererek anlaşmaya uyulmasını ve inşaatın durması için vergi ödemeyi dahi teklif etmiştir. Dört ayda biten Rumeli Hisarı’nın inşaatı sırasında Bizanslılar ve Osmanlı askerleri arasındaki tartışmalar daha sonraları İstanbul’un kuşatılmasında neden olarak gösterilecektir.

Sultan II.Mehmed düzenlediği toplantı sonrasında Haliç’e zincir çekilerek korumaya alındı.Birleşme karşıtı olan büyük dük Lucas Notaras “ Kardinal külahı görmektense, mezheb birleşmesine karşı tavrını belirtmiştir

Kuşatma ve İsanbul’un Fethi nasıl oldu?

Osmanlı ordusunda yaklaşık 100-120 bin, Bizans’ta ise 20 bin asker bulunduğu bildirilir. Dayı Karaca Paşa öncü kuvvet olarak bazı kaleleri almış ve güzergah temizliği yapmıştır. 6 Nisan 1453’te muhasara başlamıştır.

Papa ve İtalya’dan 4 tane yardım gemisi gönderilmiş ve büyük sevince sebep olmuştur. Bu gemileri engellemek için ise Baltaoğlu Süleyman Paşa komutasındaki Osmanlı deniz kuvvetleri gemilere saldırmış ancak başarısız olunmuştur. Bu mağlubiyet sonrası Baltaoğlu görevinden azledilmiş yerine Hazma Bey gelmiştir. Macar top ustası Urban da top yapımında çalışmıştır. Mehmed’in bizzat çizimlerini yaptığı, Bizans surlarını delecek şekilde büyük toplar yapılmıştır.Muhasara devam ederken kara muharebelerinin yanında deniz kuvvetleri de önemli rol oynamıştır. 21-22 Nisan tarihlerinde zincirle kapalı olan Haliç’e gemiler karadan yürütülerek girmiştir. Bu olay daha önceleri Aydınoğlu Gazi Umur Bey’in gemileri karadan yürütmesini akla getirmektedir. II.Mehmed’in bundan etkilendiğine hiç şüphe yoktur. Marmara’dan Haliç’e kadar her yerin temizlendiği, toprak üstüne kalas ve yuvarlak nesneler konularak kaydırılmak suretiyle 75-80 geminin Haliç’e indirildiği bildirilir. Bu olayda Galata’da bulunan Cenovalılarla sulh içinde bulunmaları da etkili olmuştur.

29 Mayıs 1453 İstanbul’un Fethi nasıl gerçekleşti?

29 Mayıs sabahı, namaz sonrası harekete geçmiştir. Son hücum sırasında Guistiniani’nin okla vurulduktan sonra bir Venedik gemisiyle kaçtığı yazılır. Bunun sonucunda müdafaanın tamamen çöktüğü bildirilir. İmparator Konstantin ve Şehzade Orhan’ın Osmanlı’ya karşı savaşarak öldüğü bilgisi kaynaklarda yer alır.

İstanbul’un Fethi Sonrası

İstanbul’un fethedilmesiyle beraber harabe haline geldiği ve Osmanlı ordusunun katliam yaptığı bilgisi gerçeği yansıtmadığı söylenir. 19 İslami teamüle göre şehir kılıç gücüyle alınmışsa, askere üç gün yağma hakkı verilir. Buna rağmen Fatih Sultan Mehmed, binalara dokunulmaması gerektiğini onların kendine ait olduğunu söylemiş ve tahribatı engellemiştir. Hatta Kritovulos’a göre fetih sonrası Fatih Sultan Mehmed’in yağma hakkı verdiğine pişman olduğu, tahrip olan yapıları görünce duygulandığı bilgisi bile kaynaklarda bulunmaktadır.29 Mayıs 1453 İstanbul’un Fethi nasıl gerçekleşti?
Ayasofya’ya giren Fatih’in buradaki halka “korkmayın, artık benim himayemdesiniz ve esir alınmayacaksınız.” dediği bilinir. Fetih sonrası azalan nüfusun desteklenmesi gerektiğini ve payitahta yakışır bir sosyal ve ekonomik yapıyı oluşturmaya çalışmıştır. İstanbul’un Fethinin gerçekleşmesi sonrasında İslam coğrafyası büyük bir sevinç yaşamış ve gönderilen Fetihnamelerle bu müjdeli haber verilmiştir.
 
Üst